Arquivo por etiquetas: Ramón Piñeiro

Cartas e documentos. Carta de Cesáreo Saco en 1948

Cesáreo Saco foi primeiro mestre e logo avogado; militante do Partido Galeguista, foi tamén presidente das Mocidades Galeguistas e do Grupo Galeguista de Monforte. Preso tanto ao inicio da sublevación como nos anos 40 en varias ocasións. En 1946 a apreixado en Madrid xunto a Ramón Piñeiro. Ben-Cho-Shey e  Isabel Algarra desfaríanse en esforzos para coidar e atender aos dous presos galeguistas durante a súa estancia na prisión de  Alcalá de Henares. Isabel Algarra faríase pasar por curmá de Ramón Piñeiro para poder atendelo. Tamén se encargarían de realizar todo tipo de xestións para lograr a redución da pena para os dous presos. Cesáreo Saco sairía a comezos do 1948. Esta é unha das primeiras cartas que lle envía a Xosé Ramón e Fernández-Oxea, xa de regreso coa súa familia  (seus pais e un dos seus irmáns, tamén militante do PG e ex-presidiario, Camilo Saco) e nunha situación moi similar a un arresto domiciliario, na casa familiar de Navallos (parroquia de Santa María de Ousende; O Saviñao), moi preto  de  Monforte de Lemos.

Carta de Cesáreo Saco, marzo 1948. Parte 1

Carta de Cesáreo Saco, marzo 1948. Parte 1

Carta de Cesáreo Saco, marzo 1948. Parte 2

Carta de Cesáreo Saco, marzo 1948. Parte 2

Carta de Cesáreo Saco, marzo 1948. Parte 3

Carta de Cesáreo Saco, marzo 1948. Parte 3

_______________________________________________________________________________________________________

Transcrición:

“Monforte 26-4-48

Sr. D.

José Ramón Fernández-Oxea

Querido Ben-Cho-Shey: Chegamos eiquí moi ben e istes días adicámonos a dormir, comer e pasear, como bos discípulos de Pantagruel.

N’iste intre escríbolle a Rosendo Salgueiro pra que avise ao Ramiro do Páramo i me sailla o viernes  á Puebla de San Julián, pois voulle facer unha visita ao pai de Ramón. Tamén lle escribín a Otero pra ver si coincidimos o día tres en Ourense e dende alí farei unha escapada a Vigo. Decídelle todo isto ao Ramón. Recibín unha carta do Juanito dende o Dueso pra que lle faga unha xestión por medio da Isabel. Como se trata d’unha xestión imposibel de realizar, dígovolo somentos con carácter informativo e non con ánimo de que vos movades ren n’iste asunto. Il quere sair a un campo de traballo; pro eu non sei como il se decata de que tendo unha condena tan elevada, e unhos antecedentes de fuguista tan acusados, é de todo punto imposibel conquerilo. Eu contestareille facéndolle ver ista imposibilidade.

A Vigo intrésame ir denantes de findar o curso.

O domingo irán a visitarnos a Navallos o Avelino Rivas i-o Eliseo, que vos non nos conecedes, pro o Ramón si, e dannos lembranzas pra il.

A Lugo non podo ir até dimpois do día 8.

Inda vivimos en Navallos, si nos escribirdes faceino a Monforte, pois no traieito de Monforte a Navallos o carteiro, cumprindo ordes oficiosas, ten o costume de abrir as cartas con medios técnicos que inda non puden averiguar en que consisten.

Eu ben cho sabía que non eras ti o “nubeiro”, sinon eu, pois o vagón en que viñemos de Madrí, descarrilou entre o Barco e Villamartín e voltou a encarrilar de seu; todo isto en cuestión de segundos; i agora fai unha friaxe que nos fai estar metidos dentro da casiña.

Un saúdo a Isabel, lembranzas ao Ramón i-o Evaristo i-outra aperta de teu amigo

Cesáreo Saco* (sinatura)

            Dalle tamén lembranzas ao Carlos e recibídeas de meus irmáns.

            Direición: Monforte- calle de Roberto Baamonde nº 13″

Non esquezades saciar a vosa curiosidade sobre este e outros proxectos visitando a páxina do Museo Provincial de Lugo.

O diario, agosto de 1940. Visita a Galicia

No verán de 1940 Isabel Algarra e Xosé Ramón Fernández-Oxea visitan Galicia. Logo de visitar aos amigos seus de Pontevedra, Vigo, Redondela e Vilagarcía de Arousa diríxense cara Santiago de Compostela e A Coruña.  Logo pasarán por Sada,  Lugo e Ourense.  Ademais de deliñar a cotidianidade de posguerra, Ben-Cho-Shey volca a súa carraxe nestes parágrafos. Os vencedores de vacacións estivais en Galicia, os alemáns facendo estudos sobre o país xa feitos, os antigos lugares de traballo cultural pechados e os compañeiros e irmáns esparexidos, agochados ou transformados.

27 de agosto de 1940

27 de agosto de 1940

28 e 29 de agosto de 1940

28 e 29 de agosto de 1940

30 de agosto de 1940

30 de agosto de 1940

 

 

 

 

 

 

 

Transcrición:

“27. Onte á noite saimos de Vilagarcía pra Santiago onde contábamos que sería doado o atopar hotel, maiste ano deulle á xentepor vir vranear a Galicia, atraguidos polo cebo de que eiquí se come ben, e nin xiquera eiquí hai vagantío nas fondas. Outro tanto veuse en Vigo, en Pontevedra, en Vilagarcía, todo está ateigado de xente. Das viaxes non falemos, porque os trés van impoñentes; co a supresión das liñas de autos comprícanse a circulación dun xeito alarmante e materialmente non se cabe nos vagós. Da estación de Santiago saimos embutidos nun autobús co a xentede pé no pasillo e pendurada nos estribos, i eso que eran tres os autobuses.

En Santiago renóvase a door pola perda dos irmaus asesinados. O local do infeliz Casal está valdeiro pra alugar. O Seminario, desfeito; a súa biblioteca, pechada con un candado posto polos esbirros salvadores; o museo destrozado e a cultura galega padecendo unha parálisis polo morbo militarista. E mentres istes bárbaros persiguen a unha cultura, os seus amigos alemás veñen a pedir libros e diccionarios galegos pra estudiar o que xa se estaba estudiando. Boa desgracia a nosa de ternos que deixar descubrir por estranxeiros sabendo nos ben o que temose o que valemos. Pro a besta militarista somentes entende de matar e roubar.

D. Xesús dame a grata sorpresa de que os meus traballos están casi rematados e agora hai que ver o xeito de botalos fora. Parece como si me perseguira unha mala fada. Visitamos o Museo da Catedral e por primeira vez admiro a importantísima colección de tapices que alí se gardan. E máis numerosa que a de Zamora si ben istes son máis antigos. Demasiado precipitada a visita a Santiago voume sen poder falar cos amigos. Saímos despois de xantar no Castromil, que me lembra aquil outro Castromil que foi desterrado a Cáceres pola guerra e alí ficou xa transformado. Sorpréndome que en Carral aínda esté en pé o monumento aos mártires da Liberdade galega, hoxe encadenada.

Na Cruña non paramos máis que para coller o tranvía a Sada, adonde chegamos xa de noito e despois de un longo paseo en procura da casa do Piñeiro, resulta que non está. ¡Fixémola boa! Con gran traballo atopamosonde dormir e pagamos con exceso a necesidade porque a xente sabe aproveitarse das ocasiós. O Piñeiro está en Cariño e falo con il; prométeme que virá pasado mañá. Veremos

28. De mañá dou unhas voltiñas polos deliciosos arredores de Sada e comprobo que algús nomes das rúas aínda están en galego. SInto o vir tan de presa pra non poder recrearme algo máis na contemplación da natureza, mais a rente do meio día pillamos un tranvía extraordinario e chegamos a Cruña tarde mal e casi de arrastro.

O xantar depáranos a sorpresa de que un desconocido que se senta a nosa mesa -militar, por máis señas- ponse a esbardallar decontra de todo con unha furia demoledora. Polo visto na Cruña a xente perdou o medo e fala cunha liberdade que non se conoce por alá embaixo. Non cabe dúbida que a satisfacción  do país é compreta e de facerse hoxe unhas elecciós o couce que ían levar os desgobernantes sería sonado. ¡É maravilloso o ver a maña que se deron pra descontentar ata os seus propios defensores!

Tamén eiqui teño emocionantes entrevistas con vellos irmáns que sufriron amargamente. Uxío Carré e López Abente     departen conmigo longamente e temos garimosas lembranzas pra os mártires e pra os ausentes. ¡Que fermosura irmandade esta a nosa que cada vez se esteita máis a pesares das persecuciós e dos asesinatos! ¡Galicia, nai e señora!

29. O paso de un desfile de tropas con unha banda de gaiteiros ao frente prodúxome unha indignación desesperante. Porque compre ser cínicos pra levar co as tropas unha banda de gaiteiros despois de ter renegado de Galicia e perseguir aos galeguistas como cas doentes. Por si non estiveramos convencidos da insinceiridade dos pretextos postos pra xustificar a guerra, velaí unha proba máis. A istes fasantes tíñalles sin coidado o rexionalismo, como tampouco lles importaba a masonería, nin do xudaísmo, nin do marxismo. E sinón xa estamos vendo como unha tas da outra van caíndoen tods aquelas cousas que finxiron condenar, porque o único que querían era mandar e ascender. Iles asesinaron ao comunistas pra estar agora ao lado de Rusia; mataron masós cando tamén os eran e siguen sendo moitos diles; esabardallaron contra os xudeus e valéronse destes chegando incluso a vivir con xudías algúns dirixentes e derradeiramente abominaron dos estaturos pra chegar a esta situación en que cada provincia ten o seu e pra darlle aire a todas as manifestaciós rexionaes como balies, música, etc. Tanto falar de nós pra que agora as radios galegas poñan a diario música nosa e no Día de Galicia somentes se radien cousas galegas. ¿Pro é que facíamso outra cousa? ¡Farsantes, asesinos! Está visto que o único que queríandes era medrar posto que non facedes máis que mal remedar o que denantes se facía ben.

30. En vista de que o Piñeiro non apereceu e non podemos estar aquí máis tempo, saímos pra Lugo no correo. No tren van de regreso algúns dos moitos vranantes que viñeron comer a Galicia. Os que coincident connosco pasaron a guerra en Madrid e fálannos do seu desencanto de saber as cousas que eiquí pasaron. Íanse cruces das crueldades que ouviron relatar e ds mentiras que pola radio lles contaban. ¡Todos igual! A mentira non prospera e o réximen esentado non terror e no asesinato non pode ser seguro.

Cos amigos de Lugo pasamos uns intres de verdadeira satisfacción e como non queda tempo pra podelos ver a todos decidimos quedar eiquí ata mañá.

En Lugo estase edificando moito e os veciños aumentan constantemente. De boas ganas voltaba pra eiquí e prefería esto a Cruña

31. Viaxamos con un calor abafante e chegamos a Ourense casi asados.

Pola mañá tivemos o contento de ver aos bos amigos Sarandeses e Velayos, que nos recibiron moi ben. É lástima que veñamos tan de presa, pois quedámonos sin ver a Fole e a Piñeiro entre outros moitos. (…)”